Zamek Niedzica Castle

zamek-niedzica-castle1a

zamek-niedzica-castle8a

enNiedzica Castle
From Wikipedia, the free encyclopedia

Niedzica Castle also known as Dunajec Castle (Latin: Castrum de Dunajecz, Hungarian: Nedec Váralja / Nedec-Vár, German: Sub-Arx Unterschloss, Slovak: Nedecký hrad), is located in the southernmost part of Poland in Niedzica (Nowy Targ County in Lesser Poland). It was erected between the years 1320 and 1326 by Kokos of Brezovica on the site of an ancient stronghold surrounded by earthen walls in the Pieniny mountains. The Niedzica Castle stands at an altitude of 566 m, on a hill 300 m upstream from the Dunajec River mouth, measured from the center of the dam on Czorsztyn Lake. The outline of Niedzica Castle can best be viewed from the ruins of Czorsztyn Castle on the other side of the lake. It is known as one of the most picturesque castles in the country and adorns the covers of many books.

zamek-niedzica-castle2a

History
The castle was an important centre of Polish-Hungarian relations since the 14th century. It was a place where the money lent by the Polish king to the Hungarian king Sigismund had to be returned following an agreement signed in 1412. Once the loan was paid back, the Polish king returned the 16 Spiš towns given to him by Sigismund as collateral. For centuries the castle was a border-post with Hungary. At the time of the Turkish invasion five hundred years ago, a deal was struck at Niedzica to make it a Polish protectorate.

zamek-niedzica-castle7a

The castle was built by a Hungarian known as Kokos from Brezovica with family rights dating back to 1325. In 1470 it became the property of the aristocratic Zápolya family. However, in 1528, the entire county including the castle was given away by John Zápolya aspiring to the Hungarian throne, and became the property of Viliam Drugeth who received it as a reward for his support. Sixty years later it became the property of Hieronim Łaski and his son Olbracht. At the end of the 16th century the castle was bought by Ján Horváth from Plaveč[disambiguation needed]. The fortress was renovated many times in the fifteenth, sixteenth, eighteenth and in the beginning of the 19th century by its successive owners. The last Hungarian inhabitants remained there until in 1943 when the coming of the front in World War II inspired the Salamon family to abandon it. The last countess left with her children two years before the Red Army marched in. The final reconstruction of the castle was completed in 1963 under the supervision of the Polish Ministry of Culture. It has served as a historical museum ever since.

zamek-niedzica-castle3a

Recent conservation concerns
A new artificial reservoir, the Czorsztyn Lake, was created in 1994 by damming the Dunajec River downstream of the castle. The castle now stands approx. 30 m above the upper water level. The castle hill consists of limestone rock saddled on shale and marl found much below the current bed of the Dunajec River. Studies and analyses show that rock strata forming the limestone bank are weather-resistant, and provide secure foundation for the castle in spite of visible surface deterioration. In order to secure the stability of the hill, a number of reinforcing works were effected in the strip between the high- and low-water marks. The works include concrete reinforcement of rocks, substratum (weathered shale and marl) replacement, and surface protection elements on the hill. The castle and the hill are subject to constant monitoring.

zamek-niedzica-castle5a

The museum
Although in large part only ruins remain of what used to be the Gothic castle in Niedzica, its dungeons and a number of rooms survived, as have some of the paintings — including the Crucifixion that once adorned the chapel — and furnishings which are not entirely as they were in the 1930s. The architectural design consists of a densely packed complex of buildings with a courtyard surrounded by residential wings with arcades, towers and fortified walls.
The museum in Niedzica holds archaeological artifacts related to the castle, remnants of the masonry that once adorned its interiors, prints and engravings with views of the castle from various periods, and historical documentation. The museum’s collections include ethnographic exhibits from the Spiš region, a collection of antique clocks, 18th and 19th century pistols, hunting rifles, and taxidermied game. In 1996, a new collection was added. Because of the fortress’s Hungarian origins, Ákos Engelmayer, Hungarian ambassador to Poland (1990-1995), donated his collection of Hungarian-related items of historical interest from Poland, such as maps of Hungary from the sixteenth to the twentieth centuries, engravings depicting various Hungarian kings and castles, as well as cities and battlegrounds; which it is hoped have become the largest collection of Hungarian-related materials outside of Hungary. The castle is a great place to visit. The views are magnificent, particularly to the south over the Pieniny mountains.

website of the castle

zamek-niedzica-castle6a

plZamek Dunajec w Niedzicy
źródło Wikipedia

Historia
Pierwszy raz nazwa zamek Dunajec (łac. novum castrum de Dunajecz) pojawiła się w dokumencie z 1325 roku. Zamek został zapisany jako własność rodu Jana i Rykolfa Berzeviczych, panów na Brzozowicy. Byli to wnukowie komesa spiskiego Rudygera z Tyrolu, który za nadaniem króla Węgier Andrzeja II w roku 1209 lokował Niedzicę[2]. Po Berzeviczych jako panowie zamku w Niedzicy wymieniani są w roku 1330 Wilhelm Drugeth, starosta spiski, a po nim jego brat Mikołaj. W 1425 r. cały tzw. klucz dunajecki był w ręku Piotra Schwarza z Berzeviczych, który był podskarbim Zygmunta Luksemburskiego[3]. Feudalne „państwo niedzickie” (dobra zamku niedzickiego) rozciągało się na całe Zamagurze Spiskie. Początkowo zamek ten stanowił węgierską strażnicę na granicy z Polską.

Do roku 1470 zamek pozostawał w rękach potomków Rudygera, a następnie stał się własnością komesa spiskiego Emeryka Zapolyi, żupana spiskiego, dziadka Barbary, królowej polskiej, pierwszej żony Zygmunta Starego. Wnuk jego brata, Jan Zápolya, hrabia spiski i wojewoda siedmiogrodzki, został w 1526 r. królem węgierskim. Zwycięstwo w walce o tron zawdzięczał on w dużej mierze dyplomacji Hieronima Łaskiego, któremu w dowód wdzięczności w 1528 r. darował żupanat spiski z Kieżmarkiem, Gelnicą i kluczem dunajeckim wraz z Niedzicą[3].
Przez 60 lat zamek był w posiadaniu Łaskich: Hieronima, a później jego syna Olbrachta. Znany z hulaszczego trybu życia Olbracht Łaski zamek najpierw zastawił, a później sprzedał Jerzemu Horváthowi, który starannie go odbudował, przekształcając przy okazji w okazałą renesansową rezydencję (w znacznej części w takiej postaci zachował się po dziś dzień)[4]. W 1858 zamek przejął kolejny węgierski ród – Salamonowie.

Po zakończeniu I wojny światowej zamek znalazł się na terytorium Polski. Własnością Salamonów pozostawał aż do 1945 roku. Istotny fakt z tego okresu to zachowanie w dobrach zamkowych aż do 1931 roku (najdłużej w Europie) szczątkowych form pańszczyzny. Od 1948 prowadzono na zamku prace restauracyjne i częściową odbudowę. W części pomieszczeń utworzono dom pracy twórczej Stowarzyszenia Historyków Sztuki, inne udostępniono do zwiedzania, tworząc muzeum wnętrz i historii regionu spiskiego. W 1960 w baszcie urządzono stację sejsmologiczną Zakładu Geofizyki PAN.

Jedną z najbardziej tajemniczych kart w historii zamku jest odnalezione, podobno tuż po II wojnie światowej, inkaskie kipu – rodzaj zapisu informacji pismem węzełkowym, które zawiera ponoć informacje o ukrytym skarbie.

zamek-niedzica-castle2a

Zamek niedzicki był plenerem wielu filmów. Od marca 1955 r. kręcono tutaj zdjęcia do filmu Zemsta na podstawie komedii Aleksandra Fredry z 16-letnią Beatą Tyszkiewicz w roli Klary. W 1975 r. powstał na zamku film Mazepa, zrealizowany na podstawie dramatu Juliusza Słowackiego. Zamek był również miejscem realizacji zdjęć m.in. do seriali telewizyjnych Janosik oraz Wakacje z duchami. Obiekt jest również miejscem akcji w książce przygodowej Agi Paszkot Ciotka, licho i niedzickie zamczycho. W 2011 roku był też siódmym postojem w The Amazing Race Australia 2.

Dzisiaj zamek spełnia funkcje muzealno-hotelowo-gastronomiczne, będąc jedną z największych atrakcji historycznych południowej części województwa małopolskiego. Do zamku prowadzi „aleja”. Za bramą wejściową i sienią znajduje się dziedziniec zamku dolnego. W obrębie tej części zamku mieszczą się pokoje gościnne, kawiarnia, a w dawnej sali balowej restauracja. W części muzealnej można zobaczyć tzw. komnaty Salamonów, wyposażone w przedmioty z XVI – XIX w. Drewniane schody prowadzą na taras widokowy. Przez kolejną bramę wiedzie wejście do zamku górnego i do zamkowych lochów, które służyły jako piwnice, a także jako więzienie (obecnie urządzono tu tzw. izbę tortur). Na skraju dziedzińca zamku górnego znajduje się studnia wykuta w litej wapiennej skale o głębokości ponad 60 m. W tzw. Izbach Pańskich na zamku górnym zobaczyć można: salę myśliwską, izbę żupną i izbę straży.
Po przeciwległej stronie Dunajca nad skarpą jeziora wznoszą się ruiny zamku w Czorsztynie.

Legendy
Według legendy pod koniec XVIII wieku na zamku i w jego okolicy rezydowali Inkowie: potomkowie Tupaca Amaru II oraz część arystokracji, uciekający przed hiszpańskimi prześladowaniami. Na terenie zamku inkascy zbiegowie mieli też ukryć część skarbu przeznaczonego – prawdopodobnie – na sfinansowanie powstania przeciw Hiszpanii.

strona www zamku